Masonlar Derneği'nde büyük kriz! 42 yıllık üye kapı dışarı edildi

Türkiye Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Derneği Başkanı ve İstanbul Bilgi Üniversitesi eski rektörü Remzi Sanver, Can Holding hesaplarında tespit edildiği öne sürülen 88 milyar liralık şüpheli mali hareketliliğe ilişkin soruşturma kapsamında Ekim 2025'te tutuklandı. Suçlamaları reddeden Sanver, üniversiteyi yönetme yetkisinin bulunmadığını ve holding ile ticari bağının olmadığını savundu.

Sanver'in tutukluluğu sırasında dernek yönetiminde yaşanan belirsizlik üzerine, 42 yıllık kıdemli üye Ali Rıza Aral, olağanüstü genel kurul yapılması talebiyle İstanbul 12. Sulh Hukuk Mahkemesi'ne başvurdu. Aral'ın başvurusu devam ederken Sanver, Haziran 2026'da tahliye edildi.

42 YILLIK ÜYE LOCA FAALİYETLERİNDEN MEN EDİLDİ

Yüksek Haysiyet Kurulu üyeliği dahil dernek bünyesinde çeşitli görevlerde bulunan Ali Rıza Aral hakkında, Büyük Görevliler Kurulu tarafından 18 Temmuz 2026'da karar alındı. Aral, İstanbul Vadisi Haysiyet Kurulu'na sevk edildi.

Dernek Büyük Sekreteri Umur Çolgar imzasıyla gönderilen yazıda, soruşturma sonuçlanıncaya kadar Aral'ın loca çalışmalarına katılması ve lokallere girmesi yasaklandı.

Karara itiraz eden Aral, İstanbul 47. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava açtı. Dava dilekçesinde, olağanüstü genel kurul çağrısı yapılmasına yönelik hukuki girişimleri nedeniyle kendisine karşı tavır alındığı öne sürüldü. Aral ayrıca, savunma hakkı tanınmadan hakkında yaptırım uygulandığını savundu.

Mahkeme, taraflardan dernek tüzüğü, yazışmalar ve soruşturma dosyasına ilişkin belgelerin ivedilikle sunulmasını istedi. Aral'ın ihtiyati tedbir talebini değerlendirmek üzere üç kişilik bilirkişi heyeti görevlendirildi. Davanın ilk duruşması ise 6 Ocak 2027'ye bırakıldı.

BÜYÜK ÜSTATLARIN İHRACI DA YARGI GÜNDEMİNE GELMİŞTİ

Mason locasında yaşanan yönetim tartışmaları geçmişte de gündeme geldi. 9 Mart 2004'te Kartal Yakacık Şubesi'ne düzenlenen silahlı ve bombalı saldırıda iki kişi hayatını kaybetti, altı kişi yaralandı. Örgütün yönetimindeki çekişmeler de ilerleyen dönemde yargıya ve kamuoyuna yansıdı.

Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası'nda 2003-2005 yılları arasında büyük üstatlık görevini yürüten Kaya Paşakay'ın dönemi, Aralık 2005'te Prof. Dr. Mustafa Asım Akin'in bu göreve seçilmesiyle sona erdi.

Akin'in talimatıyla başlatılan incelemeler ve mülkiye müfettişlerinin raporları doğrultusunda, locada ciddi bütçe aşımları ve usulsüzlükler yapıldığı öne sürüldü. Gelişmelerin ardından Kaya Paşakay, Genel Sekreter Koray Darga ve Genel Sayman Prof. Dr. Ali Sait Sevgener, Mart 2006'da "masonik ilkelere aykırı davranış" gerekçesiyle locadan ihraç edildi.

TÜRKİYE'DE MASONLUĞUN TARİHİ

Kökleri Orta Çağ İngiltere'sindeki taş ustaları loncalarına dayandırılan masonluğun başlangıcı, 1717'de dört yerel locanın birleşmesiyle kurulan Londra Büyük Locası olarak kabul ediliyor. Masonluk, üyelerin kişisel gelişimini amaçladığını belirtirken kapalı örgütlenme yapısı nedeniyle uzun yıllardır kamuoyunda tartışılıyor.

Masonluğun Osmanlı topraklarına 18. yüzyılda Avrupalılar aracılığıyla girdiği biliniyor. İlk locaların 1738'de İzmir ve Halep'te, İstanbul'da ise 1748 dolaylarında açıldığı belirtiliyor. Ancak localar, I. Mahmut'un 1748'de yayımladığı fermanla kapatıldı ve sonraki yıllarda yeniden faaliyet göstermeye başladı.

Masonluk, Osmanlı'nın son döneminde de varlığını sürdürdü. Türkiye Büyük Locası 1909'da kuruldu. Türkiye'deki mason localarının faaliyetleri, 1935'te İçişleri Bakanlığı'nın emriyle durduruldu; 1948'de yeniden başladı.

Türkiye Masonları, 1966'da yaşanan ayrılığın ardından iki ayrı büyük loca çatısı altında faaliyet göstermeye başladı. Bugün Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası ile Özgür Masonlar Büyük Locası, Türkiye'deki mason örgütlenmesinin iki ayrı yapısını oluşturuyor.